Soňky birnäçe onýyllyklaryň dowamynda atmosfera çykýan erginleriň mukdaryny azaltmak boýunça işler alnyp baryldy. Bulara uçujy organiki birleşmeler (UOB) diýilýär we, hakykatda, olar fotohimiki reaksiýa ukyby örän pes bolan we UOB ergin hökmünde çykarylan asetondan başga biziň ulanýan ähli erginlerimizi öz içine alýar.
Ýöne eritijileri düýbünden aýyryp, iň az tagalla bilen gowy gorag we bezeg netijelerini gazanyp bilsek näme bolar?
Bu ajaýyp bolardy - we biz muny edip bileris. Muny mümkin edýän tehnologiýa UV şöhlelenmesi bilen guratmak diýlip atlandyrylýar. Ol 1970-nji ýyllardan bäri metal, plastmassa, aýna, kagyz we barha köp agaç ýaly dürli materiallar üçin ulanylýar.
UB şöhlesi bilen guratlan örtükler, görünýän ýagtylygyň pes derejesinde ýa-da ondan biraz aşaky böleginde nanometr aralygyndaky ultramelewşe şöhlesine sezewar edilende guratýar. Olaryň artykmaçlyklary uçujy organik birleşmeleriň (UOC) ep-esli azaldylmagy ýa-da doly ýok edilmegi, az galyndylaryň bolmagy, az meýdanyň gerek bolmagy, derrew işlenilmegi we üst-üste goýulmagy (şonuň üçin guradyjy tekjelere zerurlygyň ýokdugy), zähmet çykdajylarynyň azaldylmagy we önümçilik tizliginiň çaltlaşdyrylmagyny öz içine alýar.
Iki möhüm kemçilik enjamyň başlangyç bahasynyň ýokary bolmagy we çylşyrymly 3 ölçegli obýektleri gutarmagyň kynçylygydyr. Şonuň üçin UV şöhlelendirme bilen gurşamak, adatça, gapylar, paneller, pol örtükleri, bezegler we ýygnamaga taýýar bölekler ýaly tekiz obýektleri öndürýän uly sehler bilen çäklenýär.
UB şöhleleri bilen gurlan örtükleri düşünmegiň iň aňsat ýoly, olary belki-de tanyş bolan umumy katalizlenen örtükler bilen deňeşdirmekdir. Katalizlenen örtükler ýaly, UB şöhleleri bilen gurlan örtükler gurluş gazanmak üçin smolany, erijini ýa-da suwuklandyryjynyň ornuny tutýan maddany, özara baglanyşygy başlatmak we gurmagy üpjün etmek üçin katalizatory we ýörite häsiýetleri bermek üçin tekizleýji maddalar ýaly käbir goşundylardan ybarat.
Epoksi, uretan, akril we poliesteriň töremeleri ýaly birnäçe esasy smolalar ulanylýar.
Ähli ýagdaýlarda bu smolalar gaty berk gatýar we katalizlenen (konwersiýa) lak ýaly eriji we dyrnaklara çydamlydyr. Bu bolsa, gatlanan plýonka zaýalansa, görünmeýän abatlaýyş işlerini kynlaşdyrýar.
UB şöhleleri bilen gurlan örtükler suwuk görnüşde 100 göterim gaty maddalar bolup biler. Ýagny, agajyň üstüne çöken zadyň galyňlygy gurlan örtügiň galyňlygy bilen deňdir. Buharlanjak zat ýok. Emma esasy smola aňsat ulanmak üçin gaty galyň. Şonuň üçin önüm öndürijiler ýapyşyklygy azaltmak üçin kiçi reaktiv molekulalary goşýarlar. Buharlanýan erginlerden tapawutlylykda, bu goşulan molekulalar plýonka emele getirmek üçin has uly smola molekulalary bilen özara baglanyşýar.
Mysal üçin, germetik gatlak üçin inçe plýonka döretmek islenýän mahaly, erginler ýa-da suw hem ergin hökmünde goşulyp bilner. Ýöne olar adatça örtügi sepip boljak derejede etmek üçin gerek däl. Erginler ýa-da suw goşulanda, olaryň UB şöhleleri bilen gurşalyp başlamazdan öň bugarmagyna rugsat berilmeli ýa-da (peçde) taýýarlanmaly.
Katalizator
Katalizirlenen lakdan tapawutlylykda, katalizator goşulanda gatap başlaýar, "fotoinitiator" diýlip atlandyrylýan UB şöhlesi bilen gataplanan katalizator UB şöhlesiniň energiýasyna sezewar bolýança hiç zat etmeýär. Soňra örtükdäki ähli molekulalary birleşdirip, plýonka emele getirýän çalt zynjyr reaksiýasyny başlaýar.
Bu proses UB şöhlesi bilen gurlan örtükleri şeýle özboluşly edýär. Üstki örtük üçin, esasan, saklamak ýa-da gaplamak möhleti ýok. Ol UB şöhlesine sezewar bolýança suwuk görnüşde galýar. Soňra birnäçe sekuntyň içinde doly gurýar. Gün şöhlesiniň gurmagy bes edip biljekdigini ýadyňyzdan çykarmaň, şonuň üçin bu görnüşli täsirden gaça durmak möhümdir.
UB örtükleri üçin katalizatory bir bölek däl-de, iki bölek hökmünde göz öňüne getirmek has aňsat bolup biler. Surat başlangyjy eýýäm gutarnykly ýagdaýda — suwuklygyň takmynan 5 göterimini — we ony başladan UB şöhlesiniň energiýasy bar. Iki bölek bolmasa, hiç zat bolmaýar.
Bu özboluşly aýratynlyk ultramelewşe şöhlesiniň täsir edýän çäginden daşarda artykmaç püskürtmäni gaýtadan ulanmaga we örtügi gaýtadan ulanmaga mümkinçilik berýär. Şeýlelikde, galyndylar diýen ýaly doly ýok edilip bilner.
Adaty UV çyrasy, şöhle ýygnamak we böleklere gönükdirmek üçin elliptik reflektor bilen bilelikde simap-bug lampasydyr. Maksat, fotoinisiatory işe girizmekde iň ýokary täsir üçin şöhleni fokuslamakdyr.
Soňky onýyllykda ýa-da şoňa golaý LED-ler (ýagtylyk çykarýan diodlar) däp bolan lampalaryň ornuny tutmaga başlady, sebäbi LED-ler az elektrik energiýasyny ulanýarlar, has uzak işleýärler, gyzmagyň zerurlygy ýok we dar tolkun uzynlygyna eýedirler, şonuň üçin olar problema döredýän ýylylygy köp döretmeýärler. Bu ýylylyk agaçdaky, mysal üçin, sosnadaky ýaly, smolalary suwuklaşdyryp biler we ýylylyk çykarylmaly bolýar.
Emma, berkime prosesi şol bir. Hemme zat "görüş çyzygynda". Örtük diňe UV şöhlesi belli bir aralykdan düşende berkiýär. Kölegedäki ýa-da ýagtylygyň fokusundan daşardaky ýerler berkimeýär. Bu häzirki wagtda UV berkimesiniň möhüm çäklendirmesidir.
Islendik çylşyrymly obýektiň, hatda profilli galyplama ýaly tekiz zadyň örtügini guratmak üçin, çyralar örtügiň formulasyna laýyk gelmek üçin her bir ýüze şol bir belli bir aralykda düşýän ýaly ýerleşdirilmelidir. Şonuň üçin hem tekiz obýektler UV şöhlesi bilen guratlan örtük bilen örtülen taslamalaryň köpüsini emele getirýär.
UV örtügini ulanmak we berkidip goýmak üçin iki umumy usul tekiz çyzykly we kameralydyr.
Tekiz çyzyk bilen, tekiz ýa-da tas tekiz zatlar konweýer arkaly püskürdiji ýa-da rolik arkaly ýa-da wakuum kamerasyndan, soňra gerek bolsa, eritijileri ýa-da suwy aýyrmak üçin peçden we ahyrsoňy gurylygy üpjün etmek üçin UV lampalarynyň üsti bilen hereket edýär. Soňra zatlar derrew üst-üste goýulyp bilner.
Kameralarda zatlar adatça asylýar we konweýer boýunça şol bir basgançaklar arkaly hereketlendirilýär. Kamera ähli taraplary birbada we çylşyrymly däl, üç ölçegli obýektleri birbada işläp düzmäge mümkinçilik berýär.
Başga bir mümkinçilik, robot arkaly obýekti UV lampalarynyň öňünde aýlamak ýa-da UV lampasyny tutup, obýekti onuň daşyndan aýlamakdyr.
Üpjün edijiler esasy rol oýnaýarlar
UB şöhleleri bilen guratlan örtükler we enjamlar bilen işlemek katalizlenen laklar bilen işlemekden has möhümdir. Esasy sebäp, utgaşdyrylmaly üýtgeýänleriň sanydyr. Bularyň arasynda lampalaryň ýa-da LED-leriň tolkun uzynlygy we olaryň obýektlerden uzaklygy, örtügiň formulasy we gutarnykly çyzyk ulanýan bolsaňyz, çyzyk tizligi bar.
Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 23-nji apreli
