Ýörite Öndürijilikli Oligomerler

1.Iki gezek bejerilýän oligomerler

Eger oligomerde berkime üçin iki dürli işjeň funksional topar bar bolsa, meselem, erkin radikal berkime geçip bilýän akrilat topary we kation foto berkime, çyglylyk berkime, gidroksil berkime ýa-da termal berkime geçip bilýän başga bir topar bolsa, onda ol iki berkime oligomer diýlip atlandyrylýar.

Bisfenol A epoksi smolasyny we akril kislotasyny halkalaýyn açylýan esterleşdirme reaksiýasynda [epoksi topary: karboksil topary = (1.5 ~ 2.0) : 1, molar gatnaşygy] ulanyp, epoksi toparlaryny öz içine alýan epoksi akrilat smolasy taýýarlanýar. Akril toparlary erkin radikal polimerleşmegi, epoksi toparlary bolsa kation fotopolimerleşmegi ýa-da termal guratmagy başdan geçirip bilýär. Barlaglaryň netijeleri bu iki işjeň funksional toparyň arasynda molekula içi özara täsiriň bardygyny görkezýär, bu bolsa erkin radikal we kation fotopolimerleşmegi netijeli höweslendirip, reaksiýanyň tizligini we soňky öwrüliş tizligini ep-esli ýokarlandyryp, kislorodyň inhibisiýasyny ep-esli azaldýar. Iki gezek guratýan oligomerler tarapyndan emele getirilen guratýan plýonka has gowy mehaniki häsiýetleri görkezýär.

Geksametilen diizosiýany N, N-bis (3-aminopropiltrietoksisilan) bilen reaksiýa geçirip, soňra gidroksietil akrilat bilen reaksiýa geçirip, erkin radikal fotosertleşdiriji we çyglylyk bilen sertleşdiriji goşa sertleşdiriji häsiýetlere eýe bolan siloksan görnüşli poliuretan akrilat taýýarlap bolýar. Bu fotosertleşdirilýän konformal örtüklerde ulanylyp bilner.

Epoksi toparlaryny öz içine alýan fenol epoksi akrilat smolalarynyň sintezi, fotosurat arkaly lehimlenýän rezistorlarda ulanylyp bilinýän erkin radikal fotosertleşdiriji we termal sertleşdiriji goşa sertleşdiriji funksiýalary bolan materiallary emele getirýär.

2.Özbaşdak başlaýan Oligomerler

Özbaşdak başlaýan funksiýalary bolan iki görnüşli oligomer bar:

1. Oligomeriň özi fotoinisiator ukybyna eýedir, şonuň üçin formulada goşmaça fotoinisiatoryň az ýa-da hatda hiç hili goşulmagyna zerurlyk ýok.
2. Fotoinisiýoner topary oligomere goşulýar we ony formulada hem oligomer, hem-de fotoinisiýoner hökmünde hereket edýän makromolekulýar fotoinisiýonerleşdirijä öwürýär.

Özbaşdak başlaýan oligomeriň birinji görnüşi amerikan kompaniýasy "Ashland" tarapyndan işlenip düzülen täze önümdir. Ol köpugurly akrilat efirleri bilen β-ketoesterleriň (etil asetoasetat, allil asetoasetat we 2-asetoasetoksietil metakrilat ýaly) arasyndaky Maýklyň goşulma reaksiýasy arkaly taýýarlanýar. β-ketoesterdäki işjeň metilen uglerod akrilatyň uglerod-uglerod goşa baglanyşygynyň terminal uglerody bilen täze kowalent baglanyşygy emele getirýär. β-ketoesterdäki karbonil topary doly çalşyrylan uglerod atomy bilen baglanyşyklydyr. Bu baglanyşyk ultramelewşe şöhlesiniň täsirinde durnuksyzdyr. Ultramelewşe şöhlesini siňdirenden soň, ol aňsatlyk bilen döwülýär, asetil erkin radikalyny we başga bir makromolekulýar erkin radikaly döredýär we şeýdip özbaşdak başlamak ukybyny üpjün edýär.

Şonuň üçin, öz-özünden başlaýan oligomerler bilen taýýarlanan UV örtüklerinde, syýalarda we ýelmeşdirijilerde goşmaça fotoinisiator gerek däl ýa-da az gerek. Bu bolsa ys, sarylyk, garyşdyrmagyň kynçylygy, çökündi, göçme we däp bolan fotoinisiatorlary goşmak bilen baglanyşykly ýokary çykdajylar ýaly meseleleriň öňüni alýar.

Özbaşdak başlaýan oligomerleri dürli akrilat efirleri we dürli Maýkl donorlarynyň arasyndaky reaksiýalar arkaly hem taýýarlap bolýar we birnäçe önüm emele getirýär.

Akrilat görnüşlerine aşakdakylar girýär: akrilat, epoksi akrilat, poliuretan akrilat, poliester akrilat, silikon akrilat, melamin akrilat, perftorakrilat, fumarat we maleat. Maýkl donorlaryna aşakdakylar girýär: β-ketoesterler, β-diketonlar, β-ketoamidler, β-ketoanilidler we başgalar. Maýkl donoryndaky R' topary funksional topar ýa-da iki gezek berkidiji topar bolup biler.

Öz-özünden başlaýan oligomeriň ikinji görnüşi, esasan, gidroksil saklaýan fotoinisiatorlary (benzoin, 1173, 184, 2959 ýaly) izosianat toparlaryny saklaýan oligomerler bilen reaksiýa girizmek arkaly taýýarlanylýar, şeýlelik bilen fotoinisiatory oligomere birikdirip, içine gurlan başlangyç topary bolan makromolekulýar fotoinisiator döredýär.

Göçürilen fotoinitiator oligomerleriniň artykmaçlyklary:

1. Fotosertleşdirme tizligi adaty oligomerleriň kiçi molekulaly fotoinisiatorlar bilen utgaşdyrylan tizligine golaýdyr.
2. Sistema bilen gowy utgaşyklylyk.
3. Fotoinisiatoryň göçme ukybyny ep-esli azaldýar.
4. Fotoinitiatordan zyýanly fotoparçalanma önümleriniň (benzaldegid ýaly) döremegini azaldýar.
5. Fotoinitiator zäherli däl we zyýansyzdyr, bu bolsa ony iýmit gaplamalary üçin örtüklerde we syýalarda ulanmaga amatly edýär.

Maglumatlar fotoinisiatorlaryň peýwing reaksiýa önümleriniň inisiator bölekleriniň göçmegini we süzülmegini ep-esli azaldýandygyny we gurylanan plýonkada emele gelýän benzaldegidiň mukdarynyň hem ep-esli azalýandygyny görkezýär. Şonuň üçin fotoinisiatorlary oligomerlere peýwing etmek, esasan, zäherli däl we zyýansyz bolan makromolekulýar fotoinisiatorlaryň synpyny döredýär. Olar azyk we derman gaplamalary üçin örtüklerde we syýalarda ulanylyp bilner. 2006-njy ýylda ABŞ-nyň Azyk we derman serişdeleri boýunça dolandyryşy (FDA) makromolekulýar fotoinisiatorlar ulanylyp öndürilen UB örtükleriniň we syýalarynyň azyk we derman gaplamalaryny çap etmekde ulanylyp bilinjekdigini yglan etdi, bu bolsa UB syýalarynyň we örtükleriniň azyk we derman gaplamalary üçin ulanylyp bilinmejek öňki tejribesini düýbünden üýtgetdi we UB syýalarynyň we örtükleriniň ulanylyşlary üçin täze meýdan açdy.

3.Pes ýapyşykly oligomerler

XX asyryň ahyrynda fotogurluşly materiallar üçin täze tehnologiýa — UV syýaly çap etmek — peýda boldy. Syýaly çap etmek çap etmek üçin plastinkalary talap etmeýän kontaktsyz çap etmek usulydyr. Ol syýa damjalaryny substrata çykarmak arkaly suratlary emele getirýär. Kompýuter arkaly grafika we teksti redaktirläp we çap etmek üçin başlygy dolandyryp, syýa damjalaryny takyk çykarmak arkaly bu doly sanly suratlandyrma prosesidir. Häzirki wagtda ol iň çalt ösýän sanly suratlandyrma usullarynyň biri bolup, isleg boýunça çap etmegiň, ýokary tizligiň, ýokary hilliň we janly reňkleriň artykmaçlyklaryny hödürleýär.

UV syýa çap etmek üçin esasy sarp edilýän zat UV syýa bolup, ol syýanyň pes ýapyşyklylygyny, ýokary berklenme tizligini, gowy pigment durnuklylygyny we çökündileriň bolmazlygyny talap edýär.